Հայ-Ամերիկյան Առողջության Կենտրոնի բժիշկ Վահե Տեր-Մինասյանը գրում է․ «Օրվա ամենալավ լուրը՝ այսօր ընդունեցինք մեր զոհված զինվորների մայրերից առաջին հղիին...  Վստահ եմ, որ ամեն օրվա հետ նրանց թիվն ավելանալու է: Էս էն պահն է, երբ չգիտես ժպտաս թե լացես։ Սովորաբար ժպտում են արցունքների արանքից...

Որո՞նք են սեռական ցանկության նվազման կամ բացարձակ բացակայության պատճառները և ինչպե՞ս է կատարվում բուժումը․ ներկայացնում է Հայ-ամերիկյան առողջության կենտրոնի սեքսապաթոլոգ, բ.գ.թ. դոցենտ Սևադա Հակոբյանը։

Մենստրուացիոն ցիկլի միջանկյալ հատվածում՝ 11-16-րդ օրերին, ձվարանից դուրս է գալիս  հասունացած ձվաբջիջ, որի առաջնահերթ նպատակը սերմնաբջջին հանդիպելն է: Այս երկուսի բարեհաջող հանդիպման արդյունքում տեղի է ունենում բեղմնավորում, և հիմք դրվում նոր օրգանիզմի ձևավորման համար: Թերևս որոշ կանանց մոտ այդպես էլ չի արձանագրվում հղիություն, քանի որ բացակայում է վերոնշյալ առաջին օղակը՝ ձվազատումը: Մանկաբարձ-գինեկոլոգ, սոնոգրաֆիստ Աննա Խաչիկյանը նշում է,  որ  ձվազատման պրոցեսի խանգարման պատճառներ կարող են լինել սթրեսը, ճարպակալումը, հորմոնալ ֆոնի, նյութափոխանակության ու վահանաձև գեղձի ֆունկցիայի խաթարումները: Դրա հետ կապված խնդիրները հստակորեն վեր հանել հնարավոր է միայն ուսումնասիրությունների միջոցով: Անհրաժեշտ է դիմել բժշկի և անցնել սոնոգրաֆիկ հետազոտություն: Այդ կերպ պարզվում է օվուլյացիայի առկայությունը կամ բացակայությունը, ապա անցկացվում հորմոնալ հետազոտություն: Դե իսկ վերջնական արդյունքներից ելնելով՝ նշանակվում է համապատասխան բուժում:

Առհասարակ ձվարանների խթանումը կատարվում է տարբեր պրեպարատների օգնությամբ, ինչպես, օրինակ, կլոստիլբեգիտի: Եվ հաճախ կանանց հուզում է այն հարցը, թե հնարավո՞ր խթանիչների օգտագործման պարագայում հասունանա, ու բեղմնավորվի ոչ թե մեկ ձվաբջիջ, այլ մեկից ավելի: «Այո՛, բազմապտուղ հղիություն ստանալու հավանականություն կա, սակայն այն նաև վտանգ է պարունակում: Հնարավոր է, որ օրգանիզմը չկարողանա մինչև վերջ կրել այն»,-ընդգծում է Աննա Խաչիկյանը: Նրա խոսքով՝ դեղամիջոցների կիրառման դեպքում հարկավոր է հաշվի առնել կնոջ առողջական վիճակն ու մարմնի քաշը: Քաշի գործոնը շեշտվում է, որովհետև ճարպակալման դեպքում խորհուրդ չի տրվում տվյալ դեղերն օգտագործել:   

 

Հեղինակ՝ Լուիզա Աբրահամյան

«Իմ փոքրիկ»-ը զրուցել է «Ժեստ» հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Լուսինե Գրիգորյանի հետ:

Ներկայացնում է մանկաբարձ-գինեկոլոգ, սոնոգրաֆիստ Աննա Խաչիկյանը

Հղիությունն ինչպես ամենից հաճելի, այնպես էլ ամենաբարդ և կարևորագույն իրողությունն է կնոջ կյանքում: Դժվար թե հնարավոր լինի  հոգեբանորեն վերջնական պատրաստ լինելը, սակայն ֆիզիկակապես նախապատրաստվելն անկասկած իրագործելի է:

40–ամյա Աննան ու 26-ամյա Լուսինեն ցանկացել են երրորդ երեխան ունենալ, բայց պարզվել է` երկուսն էլ եռյակի են սպասում։ 

Երկու եռյակ` նույն հիվանդանոցում. Մոր և մանկան առողջության պահպանման գիտահետազոտական կենտրոնում 26–ամյա Լուսինե Շառոյանը և 40–ամյա Աննա Ֆրանգուլյանը օրերս եռյակ են ունեցել։ Լուսինեն 2 աղջիկ և 1 տղա է լույս աշխարհ բերել, Աննան` 3 տղա. երկու եռյակների դեպքում էլ երեխաները բնական ճանապարհով են բեղմնավորվել։ 

Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում Աննա Ֆրանգուլյանը նշեց, որ երկու տղա ունի` 2 և 4 տարեկան, ու հղիության ժամանակ, երբ իմացել է, որ եռյակ է ունենալու, երազել է, որ մեկը գոնե աղջիկ լինի։ «Աստծո գործերին խառնվել չես կարող ու հիմա երջանիկ եմ, որ 5 տղա ունեմ։ Շատ հեռու ապագայի մասին չեմ մտածում` բանակ, կրթություն, քանի որ վստահ եմ` ամեն ինչ իր հունով է գնալու։ Գիտեմ, հեշտ չի լինելու, բայց ուրախությունս, երջանիկ պահերն էլ եռապատկված է հիմա»,– ասաց նա։ Մյուս եռյակի մայրը` Լուսինեն, որն արդեն իսկ 4 և 6 տարեկան աղջիկներ ունի, խոստովանում է` երբեք չի պատկերացրել, որ 26 տարեկանում արդեն 5 երեխա կունենա։

Լուսինեն ասում է, որ յուրաքանչյուրն ինքն է որոշում` քանի երեխա պետք է ունենալ, բայց վստահեցնում է` բազմազավակ մայր լինելն ուրիշ հաճույք է։ «Երկու երեխաներիս փորձից արդեն գիտեմ` առաջին երկու տարին է դժվար լինելու։ Դրանից հետո ամենահաճելի պահերն են, երբ երեխայիդ ամեն ասածի և արածի համար սկսում ես քեզ երջանիկ զգալ»,–ասաց Լուսինեն։  Շ

Շարունակությունը՝ սկզբնաղբյուր կայքում։

Կեսարյան հատումը համարվում է վիրահատություն և նախատեսում է նախավիրահատական պատրաստություն և հետվիրահատական ընթացք: Կեսարյան հատման սովորաբար դիմում են երկու դեպքում՝ պլանային ծննդալուծման, երբ բժիշկն է որոշում ծննդալուծման ամենաօպտիմալ ժամկետը, և հրատապ դեպքերում: Ի՞նչ կանոների պետք է հետևի կինը կեսարյան հատման դեպքում: Այս և այլ հարցերի պատասխանները ներկայացնում է բժիշկ, մանկաբարձ-գինեկոլոգ Աննա Խաչիկյանը:

Նախքան վիրահատությունը կանայք պետք է հետևեն բժշկի մի քանի խորհուրդների, մասնավորապես՝

  • ճիշտ սննդակարգ,
  • չափավոր ֆիզիկական աշխատանք
  • դրան հաջորդող հանգստի ռեժիմ,
  • հիգիենայի կանոնների պահպանում,
  • Համապատասխան պարագաների կիրառում։

 

Իսկ որո՞նք են այդ պարագաները

Հիվանդանոց գնալիս անհրաժեշտ պարագաների ցանկում պետք է լինի գիշերանոց, խալաթ, մի քանի ներքնազգեստ, մեծ տարողունակությամբ միջադիրներ, հիգիենայի այլ պարագաներ: Անհրաժեշտ է նաև զուգագուլպաներ վերցնել, եթե անոթաբանը նշանակել է: Սրանք ծննդականի համար անհրաժեշտ առաջնային պարագաներն են:

Որքա՞ն է կեսարյան հատումից հետո հղիանալու թույլատրելի ժամկետները

Նախկինում կեսարյան հատմամբ հղիանալու մաքսիմալ քանակը 3-ն էր: Սակայն ներկայի բժշկությունը հնարավորություն է տալիս այդ թիվը հասցնել մինչև 5-6: Հարկ է նշել, որ այս թվերը միանշանակ չեն և կրում են անհատական բնույթ: Քանի որ կեսարյան հատումը՝ որպես վիրահատություն, պահանջում է հետվիրահատական ընթացք, դրա տևողությունը կախված է վիրահատության ծավալից, հնարավոր բարդություններից, անհատի առողջական վիճակից: Եվ հերթական հղիությունը հնարավոր է միայն մանկաբարձ-գինելոլոգի ցուցումների դեպքում՝ ելնելով ծննդականի ընդհանուր վիճակից, ինչպես նաև նախորդ կեսարյան հատումից առաջացած սպիի վիճակից: Իսկ կեսարյան հատումների միջև օպտիմալ ժամանակահատվածը համարվում է 3 տարին:

Ե՞րբ է կարելի սեռական հարաբերույթուններ ունենալ կեսարյան հատումից հետո և ի՞նչ չի կարելի անել

Կեսարյան հատումից հետո խորհուրդ չի տրվում ծանրություն բարձրացնել, հիգիենայի կանոներն անտեսել, նեղ հագուստ կրել, բժշկի մյուս ցուցումներին չհետևել: Կեսարյան հատումից հետո կարելի է սեռական հարաբերություն ունենալ 4 շաբաթ հետո միայն: Նախընտրելի ժամանակահատվածը 4-8 շաբաթն է։ 

 

Հեղինակ՝ Նորա Հայրապետյան

Հարցերին պատասխանում է «Շենգավիթ» ԲԿ-ի «Անեսթեզիոլոգիայի և ինտենսիվ թերապիայի» ծառայության ղեկավար, բ.գ.թ., անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ Աշոտ Վլադիմիրի Ամրոյանը:

 

Ցավո՞տ է, արդյոք, էպիդուրալ անզգայացումը և արդյո՞ք կինն անշարժանում է

Քայլեր, որոնք պետք է կատարել` մայրության նպաստը ստանալու համար

✅Մայրության նպաստը տրվում է միանվագ՝ շուրջ 156,500 դրամի չափով։

Ներկայացնում է «Երկուսով» հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Մարիա Բաբայանը։

«Իմ փոքրիկ»-ը զրուցել է մանկաբարձ-գինեկոլոգ Աննա Տողրամաջյանի հետ: 

Ո՞րն է կեսարյան հատման էությունը, և ո՞ր դեպքերում է այն կատարվում:

Կեսարյան հատումը մանկաբարձական բնույթի վիրահատական միջամտություն է, որի ընթացքում պտուղն արգանդից դուրս է բերվում արգանդի պատերի վրա կատարված կտրվածքների միջով:  Ցուցումները բաժանվում են երկու մասի` ցուցումներ մոր կողմից և պտղի կողմից:  Դրանք բաժանվում են նաև բացարձակի և հարաբերականի: Բացարձակ ցուցումներն են հղիի և երեխայի կյանքի համար վտանգավոր մանկաբարձական խնդիրները: Հարաբերական ցուցումներն այն իրավիճակներն են, երբ բնական ճանապարհով ծննդալուծման հնարավորությունը չի բացառվում, սակայն այդ եղանակով հղիի կամ պտղի համար բարդությունների վտանգն ավելի մեծ է, քան կեսարյան հատման դեպքում: Օրինակ` ժամկետանց հղիություն, խոշոր պտուղ, արգանդի սպի, կոնքային առաջադրություն և այլն: Կեսարյան հատումը կարող է լինել պլանային, եթե հղիի մոտ առկա է հղիության բարդությունների բարձր ռիսկ: Այլ դեպքում կեսարյան հատման անհրաժեշտության հարցը կարող է մինչև ծննդաբերության սկսվելը մնալ անորոշ: Անհետաձգելի ցուցմամբ կեսարյան հատումն առաջանում է, եթե անհրաժեշտ է երեխային շատ արագ դուրս հանել հղիի արգանդից: 

 

Արդյո՞ք ռիսկային է կեսարյան հատումը: Ինչպե՞ս է ընթանում հետվիրահատական վերականգնողական շրջանը և որքա՞ն է տևում:

Ամեն դեպքում կեսարյան հատումը վիրահատական միջամտություն է, որը կարող է որոշակի բարդություններ ունենալ: Հետվիրահատական շրջանը հեշտ է ընթանում, եթե ծննդկանը վարում է ակտիվ գործունեություն: Ակտիվ լինելը չի նշանակում ծանրություն բարձրացնել կամ սեռական ակտ ունենալ: Պարզապես մեկ օր անց մայրիկը կարող է քայլել ու հոգ տանել սեփական կարիքների մասին: Դա հետվիրահատական ընթացքը որոշակիորեն թեթևացնում է և բարդությունների ի հայտ գալու հավանականությունը մոտեցնում նվազագույնի: Վերականգնողական շրջանն անհատական  է, սակայն ամենից դժվարն առաջին օրն է: Դրանից հետո դիտվում է ինքնազգացողության լավացում և վիճակի բարելավում, կարելի է անցնել հիգիենիկ միջոցառումների իրականացմանը: 

Կարերը սովորաբար քանդվում են 3-7-րդ օրերին՝ կախված իրավիճակից: Հարկավոր է լինել հետևողական: Օրգանիզմը վերջնականորեն վերականգնվում է վեց շաբաթ անց: Սոնոգրաֆիա կատարելուց և ընդհանուր զննում անցկացնելուց հետո արդեն մայրիկին թույլ է տրվում վերադառնալ նախկին առօրյային ու վարել սեռական կյանք: 

 

Կեսարյան հատումից հետո մայրիկն առաջին հերթին ցանկանում է ազատվել կախված որովայնից: Արդյո՞ք դա հնարավոր է անել առողջ սննդակարգի և ֆիզիկական վարժությունների միջոցով:

Նկատենք, որ շատ մայրիկներ մտածում են՝ միայն կեսարյան հատումից հետո է կախված որովայն առաջանում, բնական ճանապարհով ծննդաբերության դեպքում ոչինչ չի լինում: Նման կարծիքները գիտական հիմնավորում չունեն, երկուսի դեպքում էլ խնդիրը կարող է ծագել: Սննդակարգով և ֆիզիկական վարժություններով կարելի է այն լուծել, բայց պետք է չմոռանալ հատուկ վարժությունների գոյության և հետծննդաբերական շրջանում գտնվելու մասին: Ճիշտ սննդակարգն էլ չպետք է շփոթել դիետաների հետ:          

 

Ի՞նչ կասեք կեսարյան հատումից հետո մնացող սպիների մասին: Շտկել հնարավո՞ր է:

Արդի բժշկությունը տալիս է սպիերի «նորոգման» հնարավորությունը: Սկզբում դրվում է ներմաշկային կար ներծծվող թելերի օգնությամբ, ինչի արդյունքում սպին արդեն իսկ գեղեցիկ տեսք է ընդունում: Կորեկցիան կարելի է  իրականացնել CO2 ֆրակցիոն լազերի օգնությամբ:       

 

Ի՞նչ է արվում այն դեպքում, երբ կինը վախենում է ծննդաբերությունից և ցանկանում երեխային ունենալ կեսարյան հատման միջոցով՝  չնայած ցուցման բացակայությանը:

Մեզ մոտ կեսարյան հատում չի կատարվում՝ հիմնվելով կնոջ ցանկության վրա: Եթե չկա ցուցում, ապա պետք է տրամադրվել՝ լինելու է բնական ճանապարհով ծննդալուծում, և վախենալ հարկավոր չէ:          

 

Կեսարյան հատումից հետո որքա՞ն ժամանակ անց կարելի է մտածել նոր հղիության մասին:

Ցանկալի է երկու տարի հետո միայն մտածել երեխա ունենալու մասին և զուգահեռ  ուշադրություն դարձնել սպիի վիճակին:

 

 

 

Հեղինակ՝ Լուիզա Աբրահամյան

 

 

Գովազդ