Grid List

Մրգերը պարունակում են մեծ քանակությամբ վիտամիններ և փոքրիկի օրգանիզմի զարգացման հարցում էական դեր ունեն:

Ներկայացնում է «Մուրացան» համալսարանական հիվանդանոցի մանկաբույժ Օլգա Ասատրյանը:

«Իմ փոքրիկ»-ը զրուցել է N:16 պոլիկլինիկայի մանկաբույժ Գոհար Քյարունցի հետ։

Փոքրիկը հաճախ է հիվանդանում, դիմադրողականությունը ցածր է, իմունիտետը՝ թույլ: Ո՞րն է պատճառը և ի՞նչ գործողություններ ձեռնարկել:

Երեխայի կոկորդում առաջացող ցավի բնույթի և բուժման մեթոդների մասին «Իմ փոքրիկ»-ը զրուցել է  «Ռինո» բժշկական կենտրոնի քիթ-կոկորդ-ականջաբան Նարինե Առուշանյանի հետ:

 Ցավ երեխայի կոկորդում. պատճառները…

Փոքրիկների, դեռահասների շրջանում կոկորդում առաջացող ցավը հաճախ պայմանավորված է լինում վերին շնչուղիների սուր վիրուսային վարակով, սակայն նույն ախտանշանով է սկսվում նաև նշիկաբորբը՝ հարուցված մանրէներով: Ցավի պատճառ կարող են լինել մեխանիկական և ջերմային վնասվածքները։ Ծնողները պետք է ուշադրություն դարձնեն երեխայի գանգատին, եթե այն երկարատև է կամ հաճախ է կրկնվում։

 

Ի՞նչ գործողություններ իրականացնել և չիրականացնել, երբ ցավում է փոքրիկի կոկորդը

Մինչև 6 տարեկան երեխաներին արգելվում է օգտագործել տեղային կիրառման ցողաշիթ։ Վերին շնչուղիների սուր վիրուսային վարակով պայմանավորված կոկորդացավը սովորաբար տևական չէ և նշանակալի միջամտություն չի պահանջում, ջերմության պարագայում տրված ջերմիջեցնողները ընդհանուր առմամբ մեղմում են ցավը։ Տնային միջոցներից ցավը մեղմելու ամենալավ տարբերակը ցավը չհրահրելն է: Չեն խրախուսվում շատ տաք ըմպելիքները և լիմոնը, քանի որ յուրաքանչյուր գրգռիչ թվացյալ մեղմացումից հետո առաջացնում է ավելի ուժեղ ցավ, այտուց։ Մինչև 5-6 տարեկան բալիկների մոտ հաճախ կարելի է նկատել նշիկների չափսերի մեծացում, այտուց, որը նույնպես կարող է հանգեցնել ցավի՝ առանց ջերմության բարձրացման կամ այլ սիմպտոմների։ Որոշ դեպքերում էլ որոշում են օգտագործել ռեհանի ջուր, դոշաբ կամ մեղր: Ռեհանի ջուրն անվնաս է: Եթե մեծ օգուտ չկա, վնաս էլ չի լինի: Նույնը դոշաբի և մեղրի պարագայում: Եթե երեխան շաքարային դիաբետ չունի, ալերգիկ չէ, մեղրը թույլատրելի է: Կոկորդի ցավի բուժման հարցում վերջիններիս օգտակարության մասին հստակ հետազոտություններ չկան:

 

Ո՞ր դեպքերում է երեխային բժշկի տանելը դառնում անհրաժեշտություն

Ծնողները պետք է անհապաղ դիմեն բժշկի, երբ երեխայի մոտ կա խոսքի փոփոխություն և կլման ակտի բացակայություն։ Եթե երեխայի մոտ կա տենդ, տհաճ հոտ բերանից, որը նախկինում չի նկատվել կամ հեղուկ կուլ տալու անհնարինություն, դարձալ դիմում ենք բժշկի: Փոքրիկին անմիջապես հիվանդանոց տանելու պատճառ է նաև քիմիական այրվածքը։ Երեխաները հաճախ անզգուշորեն խմում են այս կամ այն գունավոր, սխալ տարայի մեջ եղած հեղուկը, ուստի ծնողները պետք է ալկոհոլային խմիչքները չպահեն երեխային հասանելի վայրում, ջրի տարայի մեջ, իսկ կենցաղային քիմիայի տարաները պետք է լինեն բալիկին անհասանելի տեղերում։ Երեխայի հետաքրքրությունը շրջակա աշխարհի նկատմամբ լի է վտանգներով: Երբեմն ժամանակին կատարվող հոսպիտալացումը ոչ միայն արագ բուժում է փոքրիկին, այլև փրկում է նրա կյանքը։

 

Հեղինակ՝ Լուիզա Աբրահամյան

Յուրաքանչյուր ծնող պետք է իմանա, որ արևահարությունն առաջանում է գլխի վրա արևի ճառագայթների անմիջական, երկարատև ազդեցության հետևանքով։

Փոքրիկները սովորաբար գործում են մանկական միամտությամբ, իսկ մարդկանց և աշխարհի նկատմամբ լի են անսահման վստահությամբ: Այդպիսով, նրանք ունակ են հավատալու բոլորին, անգամ՝ անծանոթներին: Եվ բնականաբար ծնողների մոտ հարցեր են ծագում՝ արժե՞ անհանգստանալ ու ի՞նչ  անել` հնարավոր անախորժ իրավիճակները կանխելու նպատակով: Այս և այլ հարցերի պատասխաններն «Իմ փոքրիկ»-ը փորձել է պարզել «Երկուսով» հոգեբանական մասնագիտացված կենտրոնի հոգեբան Լալա Պետրոսյանի օգնությամբ։

 

Միասին վերլուծենք իրավիճակը

Երեխան, որը վստահում է իրեն շրջապատողներին, կարողանում է պահպանել լավատեսությունը  և հեշտորեն հաղորդակցման մեջ մտնել: Դա, իհարկե, դրական երևույթ է, սակայն կարիք կա հասկանալու՝ «կու՞յր» վստահություն է, թե՞ կշռադատված ու փաստերի վրա հիմնված: Ընդհանրապես, ծնողները պետք է բալիկին մանկուց  սովորեցնեն վերլուծել իրավիճակը, որպեսզի նա առանց մեծահասակի կարողանա գնահատել, հասկանալ՝ արժե՞ր  շփվել, իրեն ճի՞շտ են ասում, թե՞ ստում, ինչի՞ համար են այդ ամենն ասում և այլն: Այդ պարագայում երեխայի՝ այլ մարդկանց ազդեցության տակ ընկնելու հավանականությունը նվազում է:

Նաև պետք չէ երեխաներին միանշանակ պատասխաններ տալ, ասել՝ «նա ճիշտ է, իսկ այն մյուսը՝ սխալ և վերջ»: Հարկավոր է մանրամասն բացատրել փոքրիկին, թե ինչու է ճիշտ կամ սխալ: Բալիկը ծնողներին վստահելու դեպքում կընդունի նրանց խոսքն ու զգուշացումները: Նկատի ունենանք՝ դաստիարակության մեջ չափն անցնելը և երեխային ամեն ինչի նկատմամբ խիստ կասկածամիտ դարձնելն ավելորդ են: 

 

Վարվելակերպն անծանոթների հետ

Հարկավոր է նախապես փոքրիկին ներկայացնել գործողությունների պլան՝

  1. Եթե անծանոթ մարդն իմ ներկայությամբ քեզ որևէ բան է հարցնում կամ առաջարկում, սպասի՛ր համաձայնությանս:
  2. Մնացած դեպքերում աշխատի՛ր հեռու մնալ անծանոթից:
  3. Որևէ բա՞ն են առաջարկում, հրաժարվի՛ր:
  4. Անծանոթի հետ չգնաս ինչ-որ տեղ, եթե նույնիսկ խոստանում է շատ հաճելի բան՝ խաղալիք, նվեր կամ կենդանաբանական այգի գնալու հնարավորություն:
  5. Եթե զգաս, որ նա կասկածելի և քեզ համար տհաճ գործողություններ է առաջացնում, բարձր գոռա և օգնություն խնդրիր:

Վերջինը երեխաներին սովորեցնելն այդքան էլ հեշտ չէ, քանի որ  շատ ժամանակ նրանք վախից, ամոթից կամ այլ հանգամանքներից ելնելով ձայն չեն հանում: Հարկավոր կլինի դերային խաղեր հնարել, որտեղ նա կգտնվի նմանատիպ իրավիճակում: Դա կօգնի երեխային կողմնորոշվել նաև իրական կյանքում ու «ոչ» ասել այն դեպքերում, երբ ինչ-որ բան չի ցանկանում կամ իրեն դուր չի գալիս:

 

Հեղինակ՝ Լուիզա Աբրահամյան

 

 

Որպես կանոն, ծնողները մշտապես փորձում են երեխային ներգավել ընթերցանության գործընթացում: Միգուցե նրանք ցանկանում են, որ բալիկը տեղեկացված լինի և մարդկանց վրա թողնի կարդացած անձնավորության տպավորություն:

Հոգեբան Վարդինե Մեսրոպյանն «Իմ փոքրիկ»-ին պատմել է երեխայի մեջ բարություն և հոգատարություն սերմանելու կարևորության և մեթոդների մասին:

 «Եթե մեծահասակի կողմից «լավ» ծնող լինելը համարվում է փոքրիկի ցանկություններն անխտիր կատարելը, ապա ժամանակին զուգընթաց երեխայի մոտ կարող է ակնառու դառնալ չբավարարվածության զգացումը»,- նկատում է «Ժեստ» հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Լուսինե Գրիգորյանը:

Փոքրիկի թեթև հազն անգամ կարող է ծնողներին մտածելու առիթ տալ՝ միգուցե նրա մոտ խնդիր կա: Նրանք այդ հարցի պատասխանը փնտրելիս պետք է հաշվի առնեն՝ երբ արտահայտվեց  հազը, ինչ ժամանակահատվածում, ինչպիսին էր տեսակով:

Երեխային հարկավոր է տանել բժշկի, սակայն նա ամեն կերպ ընդվզում է, լաց լինում և հակառակվում ծնողներին: Ծնողներ կան, որ նման դեպքերում փորձում են երեխայի սիրտը շահել, խոստանում են գնել խաղալիք, շոկոլադ, ինչ կցանկանա: Ծնողներ էլ կան, որ բարկանում են փոքրիկի վրա ու չեն ցանկանում հանդուրժել նրա կամակորությունները: Իսկ նրանք երբևէ մտածե՞լ են, թե որտեղից են ծագում նման վախերը: «Ժեստ» հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Վարդինե Մեսրոպյանն ասում է, որ երեխաների մոտ բժիշկների նկատմամբ վախը նախ պայմանավորվում է ծնողների թույլ տված արտահայտություններով: «Շատ հաճախ, երբ փոքրիկները վարքային ակտիվություն են դրսևորում կամ կատարում սխալ գործողություն, ծնողները փորձում են սաստել նրանց՝ ասելով․ «եթե քեզ լավ չպահես, բժիշկը կսրսկի», «եթե քեզ վատ պահես, չշարունակես հաց ուտել, մենք քեզ կտանենք բժշկի, և դու կունենաս դժվարություններ»,- նշում է նա:

Ըստ հոգեբանի՝ տվյալ սպառնալիքները լսելուց հետո հնարավոր չէ, որ փոքրիկը համաձայնվի գնալ բժշկի: Ավելին՝ նրա մոտ կսկսի դրսևորվել ագրեսիվ վարք և կմերժի խնդիրը հաղթահարել: «Անհրաժեշտ է, որպեսզի ծնողները դադարեցնեն նման սպառնալիքներ հնչեցնելը և բացատրեն, ցույց տան՝ ով է բժիշկը, ինչ գործունեությամբ է զբաղվում: Կարելի է կազմակերպել դերային խաղեր, երեխային տալ բժշկական գործիքների, բժշկական մեքենաների, բժիշկների տեսքով խաղալիքներ»,-շեշտում է Վարդինե Մեսրոպյանը: Մասնագետը հավելում է՝ դերային խաղերում երեխան կողքից դիտարկում է իր խնդիրն, ու դա նրան այդքան էլ սարսափելի չի թվում:

«Մեկ այլ տարբերակ է հեքիաթաթերապիան: Եթե երեխան ունի սիրելի խաղալիք կամ հեքիաթի, մուլտֆիլմի հերոս, կարող է իր այդ խաղալիք, հավատարիմ, երևակայական «ընկերոջ» հետ գնալ բժշկի: Այդտեղ նա ներկայացնում է, որ բժշկից վախեցողն իր ընկերն է, ոչ թե ինքը: Դերային խաղի վերածելով՝ փոքրիկը տեսնում է, որ բժշկի գնալն այդքան էլ բարդ գործընթաց չէ, հնարավոր է հեշտությամբ հաղթահարել»,- ընդգծում է նա: Հոգեբան Վարդինե Մեսրոպյանը ծնողներին խորհուրդ է տալիս չբարդացնել երեխայի տարիքային վախերը, նրա մեջ չսերմանել վախեր այս կամ այն կերպարի նկատմամբ, այլ աջակցել ու օգնել, որպեսզի նա ազատ ու անկաշկանդ առաջ շարժվի: 

 

Հեղինակ՝ Լուիզա Աբրահամյան

«Իմ փոքրիկ»-ը խոսել է «Ժեստ» հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Լուսինե Գրիգորյանի հետ:

 

Վիրտուալ խաղը լավ «ընկեր» չէ

Երեխայի կյանքում օնլայն խաղերի առկայությունը հանգեցնում է վարքային փոփոխությունների, ուշադրության կենտրոնացման դժվարությունների: Երկար խաղալու դեպքում փոքրիկը կտրվում է իրականությունից, ստեղծում ուրույն աշխարհ, որն իր կանոններն է թելադրում նրան: Չի կարելի անտեսել, երբ երեխայի մոտ դրսևորվում են իրավիճակին ոչ համարժեք ագրեսիա, ինքնամփոփություն  և ցրվածություն: Ծնողի համար պետք է անհանգստացնող լինի այն փաստը, որ բալիկը ձեռքից վայր չի դնում հեռախոսը:

 

Կանխարգելման մեթոդը

Շատ հաճախ ծնողները փոքրիկին տալիս են հեռախոս, չեն վերահսկում, իսկ հետո սկսում են աշխատել հետևանքների վրա: Որևէ բան շտկելուց կամ հաղթահարելուց առաջ հարկավոր է մտածել կանխարգելման մասին: Պետք չէ արգելել ամեն ինչ կամ տալ ծայրահեղ ազատություն: Կարելի է սահմանել օրվա ընթացքում համացանցից օգտվելու թույլատրելի ժամանակահատված, որը չի  խախտվի երեխայի կողմից տարաբնույթ մանիպուլյացիաների կիրառման դեպքում: Անհրաժեշտ է ի սկզբանե սովորեցնել նրան տեխնոլոգիաներից, համացանցից օգտվելու կանոնները, յուրաքանչյուր անհանգստացնող խաղ վերլուծել նրա հետ: Նույնիսկ մեծահասակները խաղերի մասին այս կամ այն տեղեկատվությունն ընթերցելիս ու լսելիս խճճվում են, լարվում: Կարևոր է, որ նրանք կարողանան  ներկայացնել տվյալ խաղի լրջությունն առանց ավելորդ տագնապների: Դա կօգնի, որ երեխան գիտակցաբար չցանկանա խաղալ, ոչ թե ծնողից վախենալու պատճառով:

 

Դեռահասի հետ մի փոքր բարդ է, սակայն անհնարին չէ

Հատկապես դեռահասության շրջանում սեռահասունացմանն ու ֆիզիոլոգիական փոփոխություններին զուգընթաց երեխայի մոտ առաջանում է էներգիան սպառելու, պահանջմունքները բավարարելու անհրաժեշություն: Այդ տարիքում տղաներին բնորոշ են բակային կոնֆլիկտները, հակումը դեպի սպորտ, քանի որ կարիք ունեն հաղթելու և ինքնահաստատվելու: Նման միջոց է դառնում նաև խաղը: Պարզապես այդտեղ հաղթելու հավանականությունն ավելի մեծ է, քան իրական կյանքում:

Եթե բալիկը վստահի ծնողին, ապա, անկասկած, ցանկացած արգելված խաղ կամ հետաքրքրություն կփորձի կիսել նրա հետ: Զրույցի միջոցով ծնողը երեխային կարող է ասել, որ հասկանում է նրա մենակ մնալու ցանկությունը, մեկուսացումը, ագրեսիան: Դեռահասը պետք է իմանա, որ հայրիկն ու մայրիկը ցանկացած պարագայում իր կողքին են, ոչ թե քննադատ են ու պատժող: Երբ հարցն առնչվում է փոքրիկի անվտանգությանը, հարկավոր է հիշել՝ նա անվտանգ է զգում «իր հետ քայլող», հասկացող ծնողի կողքին: Ճանաչե՛ք ձեր երեխաներին, նրանց պահանջմունքները, որպեսզի նրանք չփորձեն դրանք բավարարել վիրտուալ տիրույթում:

 

Հեղինակ՝ Լուիզա Աբրահամյան

Նյութի առաջին մասը կարող եք կարդալ այստեղ։

«Ժեստ» հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Անի Ապիտոնյանը ներկայացնում է մի քանի խաղ, որոնք կապահովեն ժամանց, չեն պահանջի գումար, կնպաստեն երեխայի զարգացմանն ու  ծնող-երեխա հարաբերությունների լավացմանը: 

Մայրիկը որոշում է երեխայի հետ գնդակով խաղալ, սակայն պարզվում է՝ գնդակը վնասվել է, և տվյալ պահին դա անհնար է: Ի՞նչ անել: Պետք է այլ խաղ մտածել փոքրիկի ժամանցի համար: «Ժեստ» հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Անի Ապիտոնյանը ներկայացնում է մի քանի խաղ, որոնք կապահովեն ժամանց, չեն պահանջի գումար, կնպաստեն երեխայի զարգացմանն ու  ծնող-երեխա հարաբերությունների լավացմանը: 

Նյութի երկրորդ մասը կարդացեք այստեղ:

«Ժեստ» հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Անի Ապիտոնյանը հայրիկներին տալիս է երեք կարևոր խորհուրդ, որոնք ներկայացնում ենք ստորև.    

Մայրիկները, տեսնելով պատերազմի աղետալի հետևանքները, հաճախ են մտածում որդիների՝ ապագայում զինվորական ծառայության մեկնելու մասին և անհանգստանում:

Երեխան հայրիկին ասում է, որ  անպայման կկատարի տնային առաջադրանքները և հետո միայն կիջնի խաղահրապարակ:

Ինչպե՞ս ձեռք բերել ինքնավստահություն։

«Իմ փոքրիկ»-ը զրուցել է N։16 պոլիկլինիկայի մանկաբույժ Գոհար Քյարունցի հետ։

Տաթև Մխիթարովան ֆեյսբուքյան իր էջում առանձնացրել է օնլայն հարթակներ՝ անգլերենի, ռուսերենի, հայոց լեզվի դասավանդման համար:

Սիրելի փոքրիկ, այսօր տոն է: Այսօր` մայիսի 28-ին,  հայերս նշում ենք պետականության վերականգնման և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման  տոնը:

Սիրելի փոքրիկ բարեկամ,  այսօր հունվարի հունվարի 6-ն է` մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Ծննդյան և Աստվածահայտնության տոնը։

Այսօր ողջ հայությունը նշում է Հայաստանի երրորդ Հանրապետության բանակի 28-րդ տարեդարձը: Բայց հայոց ռազմական ուժը 24 տարվա պատմություն չէ, որ ունի: Որքան հին է հայ ազգը, նույնքան հին է և հայոց բանակի պատմությունը: Ըստ առասպելի` հայերի ազատ ապրելու իրավունքը Հայկ նահապետը  պաշտպանեց զենքի ուժով: Հայ ժողովուրդն իր հազարամյակներ ձգվող պատմական ուղին անցել ու 21-րդ դար է հասել հայ զինվորի բազկի ուժի ու քաջության շնորհիվ:

Իսկ եգիպտացիները շարունակեցին հալածել Իսրայելի ժողովրդին: Տեսնելով, որ ծովը ետ քաշվեց, իրենք նույնպես մտան: Առավոտյան Տերն ամբողջ եգիպտական բանակը շփոթության մատնեց` կառքերից անիվները հանելով, այնպես որ հազիվ էին կարողանում քաշել: Այդ տեսնելով` եգիպտացիներն իրար ասացին. «Փախչենք իսրայելացիներից, որովհետև նրանց փոխարեն Աստված ինքն է պատերազմում եգիպտացիների դեմ»:

Փարավոնը իմացավ, որ իսրայելացիները դուրս են եկել Եգիպտոսից, որպեսզի ոչ միայն զոհ մատուցեն իրենց Աստծուն, այլև երբեք Եգիպտոս չվերադառնան: Նրանց ետ վերադարձնելու համար Փարավոնը իր բոլոր հեծյալներով, կառքերով և ամբողջ զորքով գնաց նրանց ետևից:

Եվ փարավոնը գիշերը կանչեց Մովսեսին և Ահարոնին ու ասաց. «Վեր կացեք ու դուրս եկեք իմ ժողովրդի միջից` դուք էլ Իսրայելի որդիքն էլ, և գնացեք պաշտեցեք Տիրոջը, ինչպես որ ասացիք: Ձեր հոտերն ու արջառներն էլ վերցրեք, ինչպես ասացիք: Գնացեք և ինձ էլ օրհնեցեք»: Եգիպտացիները ստիպեցին ժողովրդին շուտ դուրս գալ իրենց երկրից, որովհետև վախենում էին, որ իրենք էլ կմեռնեն:

Գովազդ