Երեխայի իմունիտետը բարձրացնելուն նպաստում են վիտամինները և հանքային նյութերը:

Մայրն, ով անհանգստանում է երեխայի առողջության համար, երբեք թույլ չի տա իր փոքրիկին օգտագործել չիփս, պիցցա, գազավորված ըմպելիք և նման անառողջ սնունդ:

Որպես կանոն՝ փոքրիկները շատ են սիրում շոկոլադ, մայրիկներն էլ  հաճախ փորձում են  շոկոլադի օգտագործումը նվազագույնի հասցնել` վախենալով դրա վնասակար ազդեցությունից: Այս առումով երեխաներին շատ հաճախ երես են տալիս տատիկները՝ մայրիկից գաղտնի շոկոլադե սալիկ կամ կոնֆետ տալով փոքրիկին՝ պատճառաբանությամբ, թե «մեղք է, աչքը չմնա մեջը»։

1,5-2 տարեկան երեխայի սննդակարգը պարունակում է բազմաթիվ մրգեր և բանջարեղեններ, փոքրիկը ուտում է ոչ միայն եփված և տրորված սնունդ, այլև նրա սննդակարգում ներառված են նաև տարատեսակ աղցաններ, ինչպես մանկական աղցանը ճակնդեղից, չորամրգերից և այլն:

 

Ատամները ամրացնելու համար հատկապես կարևոր են հետևյալ նյութերը` կալցիում և ֆոսֆոր (շատ են պարունակում կաթը և պանիրը), D վիտամին (արևի ճառագայթներով), C վիտամին (նարինջ և այլ ցիտրուսներ, թարմ լոլիկ, կաղամբ): Այս նյութերի հետ մեկտեղ անհրաժեշտ են նաև A վիտամինն ու B խմբի որոշ վիտամիններ:

Ամեն ատամ բաղկացած է երկու մասից` ատամնապսակից, որ մենք տեսնում ենք բերանում , և ատամից, որի վրա ծնոտում հենվում է ատամը: Դրսից ատամը ծածկված է արծնով (էմալով), որը պաշտպանում է նրան արտաքին ազդեցություններից, և ծամելիս նրա վրա է ընկնում հիմնականը:

Առաջին ատամների էմալը դեռևս կատարյալ չէ, նրա ամրացման համար անհրաժեշտ են

Փոքրիկի ոսկրային համակարգն ամրացնելու գործում կալցիումը մեծ դեր ունի: Ուստի հարկավոր է նրա սննդացանկում ընդգրկել կալցիումով հարուստ մթերքներ:  Ցավոք, կալցիումի պակասությունն իրեն որևէ կերպ զգացնել չի տալիս:  Փոքրիկը կարող է իրեն շատ լավ զգալ  մինչ վրա կհասնի մի պահ, երբ նրա ոսկրերը փխրուն կդառնան`հեշտ կոտրվելով, բայց դժվար կպնելով:

Կաթ

Փոքրիկի համար կալցիումի հիմնական աղբյուրը կաթն է: Այս մթերքը  պետք է փոքրիկի սննդացանկի  ամենօրյա պարտադիր բաղադրիչը լինի:

Մոր կուրծքը  երեխայի համար ոչ միայն սննդի աղբյուր է, այլ նաև իրեն պաշտպանված և սիրված զգալու միջոց: Ուստի կրծքից երեխային պետք է այնպես կտրել, որ րա  համար դա տրավմա չլինի:

Ինչպե՞ս ընտրել համապատասխան ժամանակ կաթից կտրելու համար

Շատերը կարծում են, որ մեկ տարեկանից հետո կարելի է երեխային կտրել կաթից:  Սակայն մասնագետների կարծիքով չպետք է կենտրոնանալ ինչ-որ տարիքի վրա: Ամեն երեխա յուրահատուկ է և միայն մայրը կհասկանա, թե երբ է կաթից կտրելու ժամանակը երել:

Բոլոր դեպքերում այդ գործընթացը պետք է իր բնական հունով ընթանա:

Ամեն մայր ինքը պետք է որոշի, թե երբ է ժամանակը իր երեխային կաթից կտրելու համար: Ամենակարևորը, որ չպետք է ինչ-որ բան անել միայն այն պատճառով, որ բոլորն են այդպես վարվում: Երեխային կաթից կտրելու որոշումը պետք է մանրակրկիտ մտածված լինի:

Մայրը կարող է կողմնորոշվել երեխայի զարգացման տեմպերով:

Եթե փոքրիկը սովորել է ինքնուրույն հանգստանալ և ննջել, ակտիվ ուսումնասիրում է իրեն շրջապատող աշխարհը,

Բոլոր ծնողները, որպես կանոն, ցանկանում են, որ իրենց երեխան ախորժակով ուտի նախաճաշի, ճաշի և ընթրիքի իր չափաբաժինը և, ինչու ոչ, նաև հավելյալ բաժին պահանջի: Իրականում,սակայն, առավել հաճախ մայրիկը, հայրիկը, տատիկը, պապիկը սնունդը ձեռքներին երեխայի հետևից ընկած խնդրում են մի գդալ էլ ուտել` «մեկը մայրիկի, էս մեկը հայրիկի, մի հատ էլ տատիկի համար» ու այսպես շարունակ: Նման դեպքերում հաճախ երեխան շրթները պինդ սեղմած հրաժարվում է ուտելուց, երբեմն էլ գործը հասնում է մինչև արցունքներ:

Հարց է առաջանում, արդյո՞ք հարկավոր է երեխային ստիպողաբար կերակրել:

Եթե Ձեր փոքրիկը /խոսքը մեկ տարեկանից մեծ երեխաների մասին է/, նորմալ զարգանում է, ինչպես և իր հասակակիցները, իրեն շատ լավ է զգում, բայց ուտում է իր հասակակիցներից քիչ, անհանգստանալու կարիք չկա: Նման դեպքում երեխայի մոտ նյութափոխանակությունն այնպիսին է, որ իրեն բավարար է սննդարար նյութերի այն քանակը, որ ուտելիքի միջոցով է ստանում:

Այլ հարց է, եթե Ձեր փոքրիկը իր հասակակիցներից հետ է մնում մի գլխաչափ /խոսքը բոյի մասին է/:

Նման երեխային պետք չէ ստիպողաբար կերակրել, դա կարող է առավել շատ նվազեցնել ախորժակը և հանգեցնել

Փոքրիկի համար ցավոտ է սնունդը կուլ տալ, չորացել է կոկորդը, քոր է գալիս և մղկտում. շտապ մտածեք կանխել հիվանդության սրումն առաջին իսկ ախտանշաններից, առանց ժամանակ կորցնելու:

Քայլ առաջին

Երեխայի ատամների մաքրության մասին, ըստ բժիշկների, պետք է սկսել հոգ տանել դրանց ի հայտ գալուց ի վեր: 

Մեծահասակները երբեք չեն մտածում՝ քանի ժամ պետք է քնեն: Նրանք շատ լավ հասկանում են` հագեցել են քնից, թե ոչ:

Ուտելիս  երեխային  ուժեղ ցավ է պատճառում բերանում առաջացած ցանկացած բորբոքում: Կաթնասնկախտը մանկական ամենատարածված վարակիչ հիվանդությունն է: Մեկ տարեկանից մեծ երեխաները հիվանդանում են հերպեսով, որը շրթունքների վրա և բերանի շուրջը մրսածության հետևանքով առաջացող բորբոքումների տեսք ունի:

Ինչպես օգնել, եթե երեխայի բերանում բորբոքումներ կան: Եթե երեխան գանգատվում է բերանի ցավերից, աշխատեք այնպես անել, որ ուտելը հնարավորին չափ քիչ ցավ պատճառի: Տաք կերակուրներն ավելի լավ էգոլացնել. Այդ դեպքում ցավը ավելի մեղմ կլինի: Երեխային գոլ ըմպելիքներ տվեք: Եթե նա ուտելուց  և խմելուց հրաժարվում է, թող խմի քթամաս ունեցող բաժակով, դա ավելի քիչ ցավ է պատճառում, քան սովորական բաժակով խմելը:

 

Կաթնասնկախտ

Կաթնասկախտը վարակիչ հիվանդություն է, որի հարւցիչը բերանի լորձաթաղանթում և մարսողական համակարգում առաջացող սնկերն է: Սավորաբար սնկի աճը կարգավորում

1.   Քունը կարևոր է բոլորի համար

Երեխան չպետք է քնի ծնողների անքնության հաշվին: Առողջ քունն ահրաժեշտ է ամբողջ ընտանիքին:

Ծնողներս, սովորաբար երեխայի ջերմության բարձրացման հետ խուճապի ենք մատնվում, մոռանում անգամ լավ իմացած ու փորձված միջոցները: Երբեմն էլ տագնապային վիճակից սխալներ ենք գործում ու հետո միայն վերլուծում ու մեզ մեղադրում չարած կամ սխալ արարքների համար: Խնդրին անդրադարձել  է Ankakh.com-ը:

Հարցերին պատասխանում է  «Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնի նորածինների ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքի նեոնատոլոգ Լուսինե Գրիգորյանը:

Որքա՞ն պետք է քնի փոքրիկը՝ ըստ տարիքի:

Քունը կարևոր դեր է խաղում երեխայի ինտելեկտուալ, հուզական և ֆիզիկական զարգացման համար: Գիտնականները պարզել են, որ քնի ընթացքում փոքրիկը ոչ միայն հանգստանում է, այլ նաև վերամշակում այն ինֆորմացիան, որը նա ստացել է արթուն ժամանակ:

Հարցերին պատասխանում  է «Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնի նորածինների ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքի նեոնատոլոգ Արթուր Ջանազյանը: 

Քնից 1,5-2 ժամ առաջ ցանկալի է, որ երեխան այլևս ակտիվ և աղմկոտ խաղերով չզբաղվի: Երեխան պետք է հանգստանա, թուլանա, տրամադրվի, որ շուտով քնի ժամն է: Սրան նպաստում է նաև տաք լոգանքը, որին հաջորդում է հեքիաթասացության ժամը: Հեքիաթասացությունը հատուկ արվեստ է, որին լավ են տիրապետում հատկապես տատիկները: Երբ դրսում արդեն մութ է, և փոքրիկն էլ արդեն հագել է գիշերային զգեստը, արդեն հեքիաթի ժամն է:

Ցանկալի է, որ մայրիկը հեքիաթն անգիր իմանա, ոչ թե գրքից կարդա: Կարելի է պարզապես անգիր անել մի հեքիաթ և դա վերածել ամենօրյա, քնից առաջ պատմվող հեքիաթի: Պարզապես այդ հեքիաթը երեխային չպետք է պատմել օրվա այլ ժամերին, այլ միայն քնից առաջ: Այս պարագայում հեքիաթի առաջին բառերն իսկ երեխայի համար ազդանշան կլինեն, որ արդեն քնելու ժամանակն է:

 

Բացի այդ, եթե ազատ են մայրիկի ձեռքերը, նա հնարավորություն կունենա մի փոքր գրկել երեխային, կամ ձեռքով օրորել: Իսկ գիրքը, հատկապես նկարազարդը, կարող է շեղել երեխային` նա անընդհատ կձգվի, որ նկարները նայի, կամ ինքը թերթի էջերը` թուլանալու և ննջելու փոխարեն: Գրքերն ավելի շուտ ցերեկային

Քունը ֆիզիոլոգիական անհրաժեշտություն է բոլորի համար: Երեխայի համար հանգիստ քունն առավելևս կարևոր է:

Խոսել սովորեցնելու սկզբունքները, իհարկե, կարեւոր են, բայց դրանք չեն կարող երաշխավորել լիարժեք խոսք: Երեխաներն անհատականություններ են, եւ յուրաքանչյուրի դեպքում նաեւ խոսքի զարգացումն է կատարվում յուրովի: Դուք չպետք է զայրանաք կամ հուսահատվեք, երբ այդքան ջանքերից հետո չհասնեք ձեր ուզած արդյունքին:

Կան երեխաներ, որոնք 11-12 ամսականում արդեն խոսում են, եւ նրանց բառապաշարը հասնում է 100-120 բառի: Միեւնույն ժամանակ նաեւ երեխաներ կան, որոնք մինչեւ 2 կամ 2,5 տարեկան դեռ չեն խոսում: Միայն խոսքի բացակայությունը չի կարող երեխայի զարգացման խնդրի ցուցանիշ լինել այս տարիքում: Սակայն չի կարելի նաեւ ծուլանալ եւ չափից դուրս խաղաղվել: Պետք է օգնել երեխային, որ նա խոսի:

 

  • Խոսքն առաջին հերթին շփման միջոց է: Երեխայի խոսքը խթանելու համար պետք է ակտիվ շփվել նրա հետ, խոսել: Իրականում սա պետք է անել անգամ հղիության ընթացքում: Երեխայի հետ պետք է խոսել, ցույց

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը եւ ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամը (UNISEF) խրախուսում են երեխաների կրծքով կերակրումը ընդհուպ 3 տարեկան հասակը:

2 տարեկան երեխաները սովորաբար կարողանում են ինքնուրույն հանել և հագնել հագուստը։ Այդ տարիքի երեխաներն արդեն կարողանում են 3 բառանոց նախադասություններ կազմել, որի միջոցով էլ հասկացնում են իրենց միտքը մեծահասակներին։

Պետք չէ սպասել մինչ երեխայի խոսելը` նրա խոսքի զարգացմամբ զբաղվելու համար: Դեռ վաղ հասակից կարելի է տարբեր մեթոդներ կիրառել` երեխայի խոսքը զարգացնելու համար:

Ներկայացվող խաղերը կարող եք խաղալ արդեն մեկ տարեկան երեխայի հետ, որն, ամենայն հավանականությամբ,  արդեն մի քանի բառեր կարողանում է արտասանել:

 

Իսկ դո°ւ

Մեծն ասում է. «Ես սիրում եմ շոկոլադ, իսկ դո°ւ», երեխան արձագանքում է:Դրանից հետո մեծը տալիս է հաջորդ հարցը: Եթե երեխան լավ խոսում է ու պատասխանում հարցերին, կարելի է նրան խնդրել ոչ միայն պատասխանել, այլև ինքն էլ իր հարցերը տա:

Ջրծաղիկը հատկապես երեխաների մոտ ամենահաճախ հանդիպող հիվանդություններից է: Ուստի հիմնականում համարվում է մանկական սուր վարակիչ հիվանդություն: Ջրծաղիկով կյանքում հիվանդանում են մեկ անգամ, դրանից հետո մարդու մեջ մշակվում է իմունիտետ, որը կարելի է համարել ցմահ: Ի դեպ, այս հիվանդությունը երեխաների մոտ ավելի թեթև է ընթանում, քան մեծերի:

Հարցերին պատասխանում  է «Շենգավիթ» բժշկական կենտրոնի նորածինների ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքի նեոնատոլոգ Արթուր Ջանազյանը:

Ի՞նչ անել, եթե փոքրիկը հրաժարվում է սննդից:

Եթե խոսենք մեկ տարեկանից բարձր երեխայի մասին, պետք է ընդգծել՝ դա այն տարիքն է, երբ երեխան պետք է հետ վարժվի կրծքի կաթից ու սկսի սնվել այն ամենով, ինչով սնվում է իր ընտանիքը: Որոշ մայրեր մտածում են, որ իրենց կաթը չի բավարարում երեխայի օրգանիզմի պահանջներին, բայց և հոգեբանորեն, և ֆիզիոլոգիապես դժվար են հետ կանգնում կրծքով կերակրման մտքից: Մեկ տարեկան երեխան պետք է ուտի ոչ ավելի, քան կես լիտր կրծքի կաթ օրվա ընթացքում: Բայց քանի որ ուտում է ավելի շատ` դրանով լցնելով իր ստամոքսը, բնականաբար, էլ տեղ չի ունենում ստամոքսում՝ այլ բաներ ուտելու համար: Ծնողներ կան, որ չարաշահում են քաղցրը, շոկոլադը, յոգուրտները և նման կալորիականություն ունեցող սննդատեսակները, որոնցով սնվելով՝ երեխաները մոռանում են քաղցի մասին: Դրանք չեն բավարարում աճող օրգանիզմի պահանջները, բայց բավարարում են էներգետիկ պահանջները՝ շնորհիվ իրենց բարձր կալորիականության: Ենթադրենք, մինչև 2 տարեկան երեխան օրական կես լիտր մայրական կաթ է խմում, եւ դրան գումարվում է մեկ հատ էլ յոգուրտ, 5-6 հատիկ փոքր թխվածքաբլիթ, շոկոլադ և այլ բարձր կալորիականությամբ, սակայն ցածր նուտրիտիվ հատկությամբ սնունդ. ստացվում է, որ հագեցնում են օրվա կալորիաների պահանջը, ու երեխան պարզապես չի սովածանում:

Որոշ դեպքերում խնդիրը կարող է լինել հոգեբանական: Օրինակ` նույն սեղանի մոտ նստածներից մեկն ուտելիս չփչփացնում է, ու դա երեխային դուր չի գալիս, ախորժակը փակվում է, նա իր բողոքն արտահայտում է լացելով ու չուտելով:

Կարելի է, օրինակ, խաղի ընթացքում կերակրել, բայց չկտրել հաճելի միջավայրից ու չստեղծել ստիպողական միջավայր: Որոշ երեխաներ դեռ պատրաստ չեն լինում գդալը բռնել կամ բերանը փակ ուտել, իսկ ծնողները ստիպում են, դրա համար էլ ուտելու ընթացքը նրանց համար դառնում է տանջանք:

Պետք է պարզապես հասկանալ՝ որն է խնդիրը:

Պե՞տք է, արդյոք, կերակրել փոքրիկին ստիպողաբար:

Ծնողների ամենամեծ սխալը ստիպողաբար կերակրելն  է: Երբ երեխան խաղում է ու քաղց չի զգում, նրան վերցնում-դնում են սեղանի առջեւ և ստիպում են ուտել: Արդյունքում`փոքրիկը հրաժարվում է սննդից. նա սկսում է զզվել այդ պրոցեսից։

Որոշ դեպքերում կարող է վախ առաջանալ. օրինակ, կարող է ձուկ է կերել, ու փուշը մնացել է կոկորդում, ցավեցրել է: Երեխան լաց է եղել, ու մայրիկը չի հասկացել` որն է խնդիրը, և երեխայի մոտ վախ է առաջացել ուտելիքի նկատմամբ: Միգուցե խոհանոցի պատերի գույնը կամ ինչ-որ հոտ  նրան դուր չի գալիս: Այս գործոնները նույնպես մի անտեսեք:

Ո՞ր սննդատեսակները պետք է պարտադիր լինեն շաբաթվա սննդացանկում:

Երեխայի սննդացանկը պետք է լինի բազմազան: 1 տարեկանից հետո երեխան պետք է ուտի ընտանեկան սեղանից գրեթե ամեն բան և  զգա բոլոր համերը: Այստեղ էլ մի խնդիր կա. երբ երեխային սովորեցնում են որևէ ուտելիքի, նա մյուս սննդատեսակները չի ուզում ուտել: Դրա համար պետք է տալ թե´ բուսական,  թե´ կենդանական սպիտակուցներ պարունակող ուտելիք, քաղցրավենիք, բայց քիչ, որը բավարարում է գլյուկոզայի պահանջները:

Հավելյալ սնունդ պետք է տալ 5-6 ամսականից, եթե երեխան բացառապես կրծքով է կերակրվում: Իսկ եթե ինչ-որ պատճառներով սնվում է արհեստական կաթնախառնուրդներով, պետք է հավելյալ սնունդ տալ 4-5 ամսականից: Հիմնականում պետք է սկսել մրգերից՝ տրորած բանան, խնձոր, որոնք ալերգիկ ռեակցիա գրեթե չեն առաջացնում: Հետո ավելացնել մյուս մրգատեսակները: Պետք է տալ շիլաներ` բրնձի, հնդկաձավարի: Սկզբում պետք է տալ 2-3 գդալ, հետո ավելացնել օրական մինչև 200-250 գրամ: Որոշ դեպքերում շատ են տալիս երեխային, ինչի  հետևանքով մարսողական խնդիրներ են առաջանում: 

Որոշ սննդատեսակներ, այդուհանդերձ, չի կարելի մատուցել փոքրիկին: Օրինակ, մինչև 1.5 տարեկան թույլ չի տրվում երեխային տալ այն թեյը, որը նախատեսված է մեծերի համար: Խոսքն այն թեյերի մասին չէ, որոնք կարելի է գտնել մանկական սննդի դեղատներում: Թեյը դժվարացնում է երկաթի ներծծումը: Խորհուրդ չի տրվում տալ կովի կաթ. այսօրվա ամենամեծ խնդիրն է: Կովի կաթը, ընդհանրապես, չի յուրացվում երեխայի օրգանիզմում՝ մանավանդ ջրով նոսրացրած: Այն կարող է լուրջ խնդիրներ առաջացնել՝ սկսած ստամոքս-աղիքային դիսֆունկցիայից, վերջացրած լուրջ ալերգիկ ռեակցիաներով:

Ճիճուների տեսակները

Ճիճուները բաժանվում են 2 խմբի՝ աղիքային և արտաաղիքային: Առաջին խմբի ճիճուները բազմանում են աղիքներում, իսկ երկրորդ խմբի ճիճուները՝ մկաններում, թոքերում, լյարդում և կարող են տարածվել մարդու մարմնի ցանկացած մասում:

Հարցերին պատասխանում է Շենգավիթ բժշկական կենտրոնի տեսողության և լազերային կորեկցիայի կենտրոնի ակնաբույժ Էմմա Ղազարյանը

 

Ինչպե՞ս կանխել կամ եթե արդեն երեխայի տեսողությունն սկսել է վատանալ, ինչպե՞ս դանդաղեցնել այդ գործընթացը

«Ալերգիկ հիվանդությունների  առաջացումը չբացահայտված խնդիր է ամբողջ աշխարհի գիտնականների համար»,-ասում է հոգեբան-ալերգոլոգ Աստղիկ Բաղդասարյանը:

Ըստ նրա` կան մի քանի հիպոթեզներ, որոնցով  փորձում են բացատրել ալերգիկ հիվանդությունների աճը: Հիպոթեզներից մեկը կոչվում է հիգենիայի հիպոթեզ, համաձայն որի` ալերգիկ հիվանդությունները հանդիպում են այն մարդկանց մոտ, ովքեր վաղ մանկական հասակում քիչ են կոնտակտ ունենում միկրոբների հետ: Դրա համար էլ զարգացած երկրներում ալերգիան ավելի մեծ տարածում ունի, քան զարգացող երկրներում:

Ցանկալի է երեխային դեռ նորածնային հասակից սովորեցնել ինքնուրույն քնել: Երբեմն երեխային դրեք մահճակալը, երբ դեռ արթուն է, թող փորձի ինքնուրույն քնել: Գիշերն աշխատեք երեխային ձեր անկողին չտանել, բայց հարկ եղած դեպքում ինքներդ մոտեցեք նրան:

Գալիս է երեկոն և ծնողներն անհամբեր սպասում են, թե երբ իրենց հրաշքը հանգիստ կպառկի, կփակի աչքերը և անմիջապես կքնի: Սակայն անցնում է մեկ ժամ, հետո երկու, իսկ  փոքրիկը դեռ թռչկոտում  է անկողնում կամ նվնվում է՝ ընկղմվելով բարձի մեջ:

Կրթական խաղերն օգնում են փոքրիկներին զարգացնել նրանց գրելու, հաշվելու կարողությունը, ինչպես նաեւ նպաստում նրանց ստեղծագործականությանը: Դրանք  նաեւ նպաստում են փոքրիկների` որպես մարդ ձեւավորվելուն:

Մարդու ստեղծագործականությունը չունի սահմաններ: Այն ծնում է որակապես նոր, նախկինում չեղած արժեքներ, երբ հայտնաբերվում, հորինվում է մի նոր բան:

Մանկական զարգացնող գրքի օգնությամբ երեխաները սովորում են թվերը, գույները, տարվա եղանակները,  ժամացույցը, երկրաչափական մարմինները և այլն: Խաղում են մոտորիկան զարգացնող խաղեր:

Մայրիկներ Անի Հակոբյանը և Անի Թոփչյանը իրենց բալիկների համար պատրաստել են զարգացնող գիրք: Առաջին էջում ներկայացրել են գույները` ծիածանի տեսքով, երկրորդ էջում կոշիկների քուղերը՝ կապելու ձևը, երրորդ էջում` բերքահավաք, հավաքում են ծառի խնձորները, չորրորդում` տուն և ընտանիքի անդամներին, հինգերորդում` ժամացույց, թվերի ճիշտ դասավորություն,  վեցերորդում` փազզլ, ճիշտ դասավորում, յոթերորդ էջում ներկայացրել են երկրաչափական մարմինները, ութերորդ էջը փոքր-ինչ զվարճալի է. ներկայացրել են լվացքի մեքենա իր լվացքով, իսկ վերջին էջում մուլտհերոսների միջոցով պետք է ճիշտ տեղադրել թվերը: 

Գիրքը պատրաստելու համար օգտագործել են տարբեր կտորներ, սոսինձ: Գիրքը պատրաստելիս մի մասը սոսնձով են կպցրել, մի մասը ձեռքով կարել, իսկ մյուս մասը` կարի մեքենայով:

Պլաստիլինով խաղերը միշտ էլ եղել են ամանահայտնիները բոլոր ժամանակներում: Մեր օրերում փոքրիկի համար  կարելի է ընտրել պլաստիլիններ, որոնք շատ փափուկ են ու որոնցով հաճելի է խաղալ: Դրան ավելացրեք ծեփելու համար հատուկ տախտակ ,  Ձեր երևակայությունը  և վստահ եղեք, որ  փոքրիկի համար երեկոները երբեք  ձանձրալի չեն լինի:

Խաղ №1. Կերակրենք ծիտիկին

Խաղի համար անհրաժեշտ է փոքրիկին ծանոթ  ցանկացած թռչունի նկար:  Ձեր նպատակն է սովորեցնել 

Ծաղկունքն ամեն մեկ-մեկ բուսան

Հարյուր-հազար գույն-գույն ներկած,

Լեռ ու հովիտ ծաղիկ դարձան,

Ծաղկանց ծովը ծըփ-ծըփծըփաց:

 

Մանուշակը կապույտ գլխով

Թաք է կացել թփերի տակ,

Զանգակիկը մեղմ ճոճալով

Թերն է ներկել կապույտ-սպիտակ:

Փափուկ արջուկ պատրաստելու համար հարկավոր է.

Մեկ գործվածքից կամ կտորից ձեռնոց,

Մեկ տուփ բամբակ,

Երկու միանման կոճակ աչքերի համար,

Մեկ կլոր կոճակ քթի համար,

Թել,

Ժանյակ՝ վզկապի համար,

Որևէ բրոշ:

Ինչո՞վ է զբաղված երեխան խոհանոցում, մինչ մայրիկը կերակուր է պատրաստում: Խոհանոցային խաղերը կարո՞ղ են լինել զարգացնող: Հնարավո՞ր է փոքրիկին ներգրավել խոհանոցային աշխատանքում եւ այդպես նպաստել նրա զարգացմանը: Մեր պատասխանն է` այո:

Պատրաստենք  միասին

Ինքնուրույն ուտել. Իհարկե, ձեր օգնությամբ երեխան ուտում է ավելի մաքուր, և շատ ծնողներ իրենք են կերակրում երեխաներին հենց այս պատճառով: Սակայն փոքրիկի համար գդալ բռնելը, դրանից օգտվելն այնքան էլ բարդ գործընթաց չէ:

Նորածինը իր օրվա հիմնական ժամանակն անցկացնում է մայրիկի հետ: Սակայն վաղ թե ուշ գալիս է ժամանակը, երբ մայրիկը և փոքրիկը պետք է «բաժանվեն» միմյանցից, օրինակ, մայրիկը պետք է աշխատանքի, խանութ կամ հյուր գնա: Ինչպե՞ս սովորեցնել երեխային որոշ ժամանակ անցկացնել առանց մայրիկի:

Երեխաների ամենասիրած տոնը` հրաշքներով լեցուն Ամանորը,   առջևում է:  Փոքրիկներն  էլ հասուն մարդկանց նման սիրում են նախապատրաստվել: Պատրաստությունները սկսվում են տոնածառից:

Նոր տարուն պատրաստվելու արևմտյան մշակույթի ամենակարևոր մասը տոնածառի և դեկորատիվ ձևավորման նախապատրաստությունն է: Ծնողներն իրենց փոքրիկի հետ միասին են ընտրում տոնածառն ու խաղալիքները, դրանց գույները:

Մանկական հոգեբանները խորհուրդ են տալիս հրաժարվել որոշ արտահայտություններից, որոնք կարող են փոքրիկի համար տրավմատիկ լինել:

Ինչպե՞ս է հնարավոր շտկել երեխայի վատ վարքը: Առաջին բանը, որ կարող եք անել, ձեր դաստիարակության մեթոդների մասին մտածելն է:

Երեխայի դաստիարակությունը դժվարին և շարունակական գործընթաց է: Յուրաքանչյուր ընտանիք իր պատկերացումներն ունի երեխայի դաստիարակության մասին, տարբեր են նաև դաստիարակության արդյունքների ակնկալիքները:

Սակայն ինչպիսին էլ լինեն Ձեր` երեխայի դաստիարակության մեթոդները և նպատակները, ստորև ներկայացված ինը խորհուրդները կարող են օգտակար լինել:

Մի ակնկալեք, որ Ձեր երեխան կլինի այնպիսին, ինչպիսին Դուք եք, կամ ինչպես Դուք եք ուզում: Դաստիարակությունը երեխային պետք է օգնի գտնել իրեն, ոչ թե կրկնօրինակել Ձեզ:

Երեկո է, փոքրիկի քնելու ժամը: Ժամանակն է սկսել մշտական երեկոյան ծեսը` քնելուն նախապատրաստվելը` լվանալ ատամները, լողանալ և պառկել քնելու: Շատ քիչ երեխաներ կգտնվեն, որոնց դուր է գալիս քնելուն նախապատրաստվելու գործընթացը: Առավել քիչ երեխաներ կան, որոնք առանց մայրիկի կարողանում են հանգիստ քնել:

Երբ մոտենում է փոքրիկի առաջին տարեդարձը, հաճախ մայրիկներն իրենց կարծիքով մտահոգիչ փոփոխություններ են նկատում երեխայի վարքում: Հոգեբանները նշում են, որ անհանգստանալ պետք չէ. մեկ տարեկանի ճգնաժամը դրսևորվում է գրեթե բոլոր երեխաների մոտ:

Երբ փոքրիկը 1 տարեկան (12-14 ամսական) է, նա սովորաբար կարողանում է.

Բոլոր երեխաներն էլ հեքիաթներ սիրում են: Հեքիաթը երեխայի զարգացման գործում նույնքան մեծ նշանակություն ունի, որքան խաղը:

Երբ փոքրիկն արդեն 2 տարեկան է , ապա նա կարողանում է՝

  1. Լավ վազել և թռչկոտել
  2. 4-6 խորանարդիկներով աշտարակ կառուցել
  3. Ոտքով հարվածել գնդակին
  4. Գդալով «կերակրել» խաղալիքին

Երբ փոքրիկն արդեն 1.5 տարեկան է (16-18ամսական), նա կարողանում է՝

  1. Լավ քայլել, երբեմն վազել
  2. Սիրում է բարձրանալ աստիճաններով
  3. Խմել բաժակից

Մոտավորապես 2,5 տարեկան հասակում երեխայի մոտ սկսվում է կյանքի նոր փուլ. բացահայտումների և հետաքրքիր փաստերի ժամանակաշրջան: Սկզբնական շրջանում փոքրիկը փորձում է ինքնուրույն գլուխ հանել, սակայն դա երկար չի տևում: Շուտով սկսվում է անվերջ «ինչու»-ների տեղատարափը:

 

Երեխաներն անընդհատ հարցեր են տալիս և օր օրի հարցերի  քանակն ավելանում է: Ինչքան շատ գիտի երեխան, այնքան ավելի շատ հարցեր է տալիս:  Ընդ որում երեխան ուզում է իր յուրաքանչյուր հարցին ստանալ մանրակրկիտ պատասխան:

Նկարելը երեխայի համար շատ կարևոր է: Մանկաբույժների կարծիքով առողջ է այն երեխան, որը լավ խաղում է, խոսում ու նկարում: Ինչպես խաղը և խոսքը, այնպես էլ նկարելը երեխայի համար ինքնարտահայտման և ինքնաբացահայտման հնարավորություն է: Երեխայի համար նկարը արտաքին աշխարհի հետ շփման յուրօրինակ միջոց է:  Նկարի միջոցով երեխան կարող է արտահայտել իր տրամադրությունը, իր վախերը, մտքերը և իրեն հուզող հարցերը:

Մասնագետները կազմել են երեխայի նկարչական հնարավորությունների մոտավոր ցուցակ` ըստ տարիքի:

Երեխան շատ է սիրում ոչ միայն նկարներ նայել, այլև պատմություններ, հեքիաթներ լսել: Գրքերի շնորհիվ երեխայի խոսքն ավելի արագ է զարգանում, նա սովորում է նախադասությունները ճիշտ կազմել, ճանաչում է գույները, անծանոթ առարկաների ձևերն ու անվանումները: Փոքրիկը նկարներում տեսնում է իրեն ու փորձում իր արարքները հարմարեցնել գրքի հերոսների արարքներին: Ընթերցանությունը խթանում է երեխայի կարդալ սովորելու ցանկությանը:

Գրքի կարևորությունը հաշվի առնելով` աշխատեք երեխայի համար օրվա ընթացքում մեկ կամ երկու անգամ գիրք կարդալ, ցանկալի է` միշտ նույն ժամին: Քնից առաջ ցանկալի է, որ երեխայի համար պատմություններ կամ հեքիաթներ պատմեք, իսկ ցերեկային ժամերին արդեն կարող եք գիրք կարդալ (քնից առաջ գիրք կարդալու դեպքում նկարները, գունազարդումները  կգրավեն երեխայի ուշադրությունը և փոքրիկը շուտ չի քնի):

Ընթերցանությունը սկսեք փոքր  պատմվածքներից, որպեսզի նա չհոգնի: Փոքրիկը սիրում է գիրքը ձեռքն առնել և

Փոքրիկի երևակայությունն անսպառ է և այն հնավորինս արտահայտվում է, երբ որ նրա ձեռքին հայտնվում է մատիտ կամ գրիչ: Հոգեբաններն ասում են, որ երբեմն փոքրիկը չի կարողանում բառերով շատ բան արտահայտել, ուստի մեկ  տարեկանից սկսած նա պետք է ունենա տարբեր գույների ու ձևերի մատիտներ և թուղթ` իր մտքերն այդ կերպ արտահայտելու և ինքնադրսևորվելու համար: